Gryf Toruń herb klubuPrzed wojną sześciokrotnie próbowali dostać się do ekstraklasy, jednak bez powodzenia. Najbliżej byli w 1937 roku, ale w eliminacjach wyprzedziła ich Polonia. Poznajcie symbole zapomnianego klubu, toruńskiego Gryfa.


© Autor: Jakub Malicki

Czy Wam również toruński sport kojarzy się głównie z żużlem, hokejem lub koszykówką? W futbolu, progi elity przekroczył tylko TKS – jednak nie osiągnął w niej żadnych sukcesów. Za to torunianie przeszli do historii jako autorzy największej klęski w historii ekstraklasy – przegranej 0-15 z Wisłą w 1927 roku.

Kibice innych klubów z tego – nie małego przecież miasta, obecnie zamieszkanego przez 184,7 tys. ludzi, przed II wojną światową 82 tys. – nie powinni jednak drwić z drużyny TKS. Nikomu innemu nie udało się bowiem awansować do najwyższej piłkarskiej ligi w Polsce. Najbliżej była Elana, która w 1997 roku zajęła 3. miejsce w II lidze (grupie I), ze stratą 4 punktów do awansującej Pogoni i 9 do Dyskobolii.

Herby toruńskich klubów piłkarskichPomorzanin zaliczył 7 sezonów w drugiej lidze – w latach 50-tych – jednak był tam jedynie średniakiem. Za to Wojskowy Klub Sportowy „Gryf” sześciokrotnie wygrywał przedwojenne rozgrywki okręgowe, dzięki czemu startował w eliminacjach do Ligi, lecz za każdym razem spotykał na drodze silniejszego rywala.


Miłe złego początki

Dokładnie w 10. rocznicę założenia, w 1931 r. Gryf Toruń wygrał po raz pierwszy pomorską ligę okręgową i otrzymał szansę gry o ekstraklasę. Eliminacje były trzypoziomowe – najpierw torunianie rywalizowali w 4-zespołowej grupie, następnie zwycięzca grupy walczył w półfinałach z najlepszymi drużynami 3 pozostałych grup, by wreszcie wygrani zawalczyli o awans w meczu finałowym. Już w pierwszej fazie rozgrywek, silniejsze od Gryfa okazały się ŁTSG i Legia Poznań w pierwszej fazie eliminacji. Zdołali wygrać tylko jeden mecz, 3-0 ze Skrą Warszawa. W rewanżu polegli 1-3.

Te same drużyny wyprzedziły Gryfa w 1934 – jednak wówczas torunianie dwukrotnie pokonali warszawskiego rywala, którym była Gwiazda (7-1, 4-0).

W 1936 nie było słabszego, w 3-drużynowej grupie II, torunianie zajęli miejsce za AKS Chorzów i HCP Poznań, tracąc aż 22 bramki. Do historii klubu mogłaby przejść „hokejowa” porażka 4-9 z poznaniakami. Z silnym AKS stracili dwukrotnie po 5 bramek, a chorzowianie kilka tygodni później awansowali do Ligi.

Gryf Toruń drużyna 1937Drużyna Gryfa w 1937 r.; Źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe


W kolejnym sezonie zrewanżowali się poznańskiej drużynie HCP, pokonując ich 4-1 u siebie, ale do wyjścia z grupy I zabrakło 1 punktu – w rozgrywkach skuteczniejsza okazała się Polonia Warszawa, z którą Gryf jednak nie przegrał bezpośredniego meczu (1-0, 4-4). Potem Polonia przebrnęła fazę finałową z kompletem zwycięstw i awansowała do ekstraklasy.

W 1938 roku silniejsze od Gryfa były Śląsk Świętochłowice i Legia Poznań, a rok później, oprócz tejże Legii, także KS Starachowice i ŁKS pokonały torunian w domowych meczach. U siebie Gryf pokonał Legię 3-2 a Starachowiczan 2-1. Tylko ŁKS nie poniósł porażki, a wręcz zlał gospodarzy z grodu Kopernika aż 4-0.

Gryf Toruń był klubem wielosekcyjnym, oprócz piłki nożnej, prowadzili drużyny hokeja na lodzie, siatkarską, trenowali także pływanie i boks. Na przedwojennych zdjęciach zawodników Gryfa znajdziemycharakterystyczny emblemat, z czerwonym (jak możemy przypuszczać) gryfem na jaśniejszej tarczy.

Gryf Toruń herb klubuJak widać, w znaku widniał akronim „WKS”, choć w źródłach można znaleźć kilka innych nazw klubu przed wojną – od Wojskowego Koła Sportowego (1921) po Wojskowo-Cywilne Zrzeszenie KS „Gryf” (po fuzji z TKS 29 Toruń w 1931 r.). Warto wspomnieć, że nazwę „Gryf” przyjęto w 1923 r., po tym jak do Torunia przeniesiono Dowództwo Okręgu Korpusu z Grudziądza, razem z tamtejszym klubem o nazwie Gryf.

TKS Toruń logo klubuAfisz meczu TKS-29 – Gryf; Źródło: Kujawsko-Pomorska Biblioteka Cyfrowa

Poza naszywkami na koszulkach zawodników, nie znalazłem innych źródeł z herbem Gryfa. Po wojnie wydano odznaki, o których wspomnę za chwilę. Wspomnijmy, że sekcja piłkarska klubu funkcjonowała do lat 70-tych i w kronikach futbolu została zapamiętana jako uczestnik III ligi w latach 60-tych.


Opinia o znaku

Pisząc o znakach nieistniejących klubów zawsze mam dylemat, któremu przyjrzeć się dokładniej. Zwykle wybieram ostatni obowiązkujący, z którym klub schodził ze sceny, czy raczej mapy piłkarskiej. W przypadku Gryfa trudno ocenić, który emblemat był ostatnim, po wojnie wydano dwie odznaki – okrągłą oraz nieforemną, widoczną poniżej z lewej.

„Gryf

Na obu widzimy złotego zwierza, narysowanego niezbyt dokładnie, lecz w stylu charakterystycznym dla znaków z poprzedniej epoki. Wybrałem więc znak na nieforemnej tarczy, bo pewnością był bardziej oryginalny i godny zapamiętania, a przy tym nieprzegadany. Mamy więc barwy zielono-białe w głowicy tarczy, ułożone niczym na fladze, w które wkomponowano akronim WKS i złotego gryfa na czerwonym polu. Ale zaraz, jeśli przyjrzymy się zwierzowi, to po pierwsze brakuje korony nad jego głową oraz jego kolor jest inny niż przed wojną. Złoty gryf bez korony na czerwonym tle, zamiast czerwonego gryfa na białym tle – czyżby celowy zabieg komunistycznych władz wojskowych?

Czerwony gryf to dawny symbol województwa pomorskiego, używany już w I Rzeczypospolitej, choć jego geneza sięga znacznie wcześniej – do rodu Gryfitów, dynastii książąt pomorskich panujących od XII wieku na Pomorzu Zachodnim, spokrewnionych z Piastami lub Sobiesławicami. Najsłynniejszym współczesnym herbem nawiązującym do tego symbolu, jest z pewnością ten miejski ze Szczecina, choć jak wiecie tamtejsza Pogoń ma gryfa złotego, lecz szczęśliwie nie pozbawionego korony za komuny.

Gryf Toruń logo klubu

Jak oceniasz powojenny znak WKS Gryf Toruń?

Zobacz wyniki

Loading ... Loading ...


Ocena znaku polskielogo.net:

Oryginalność

Czytelność

Precyzja wykonania

Liternictwo

Ponadczasowość formy

Średnia ocena: 3,6


Źródła:
Jan Goksiński: Klubowa historia polskiej piłki nożnej do 1939 r; tom II: kluby
Gryf Toruń na Wikipedii
Ludność Torunia na Wikipedii
Okręgowe ligi w okresie międzywojennym na Wikipedii

dostęp: 2017/11/09