PTC Pabianice logo klubuW sobotę pabianiczanie świętowali 110-rocznicę założenia towarzystwa o oryginalnych, fioletowych barwach. PTC powstał jako klub kolarski, ale później popularność zyskała sekcja futbolowa – drużyna uczestniczyła nawet w eliminacjach do ekstraklasy blisko 60 lat temu.


© Autor: Jakub Malicki

Fiolet to kolor szlachetności i duchowieństwa, choć przez niektórych utożsamiany z żałobą, a przez innych z młodością. Rzadko przyjmowany przez kluby sportowe jako swoje barwy, jednak w kilku krajach znajdziemy drużyny o fiołkowych strojach. Na Węgrzech utytułowani „Fioletowi” to Újpest FC (założony w 1885 roku), w Belgii RSC Anderlecht (założony 1908), Austria to „Die Violetten” z 1911 roku, we Włoszech „Viola”, czyli istniejąca od 1921 roku Fiorentina i w końcu „Pucela” czyli działający od 1928 roku Real Valladoid.

W Polsce mieliśmy w ekstraklasie Klub Turystów (rówieśnik Ujpest, lecz z fioletem w barwach prawdopodobnie od 1920 roku) i Union Touring. Wrzosowy widnieje także w barwach krakowskiego Wawelu (założonego w 1919 roku), lecz ten występował na pierwszoligowych boiskach pod nazwą OWKS i z wojskowymi barwami. Utworzony w 1921 roku Hejnał Kęty także ma fiolet w barwach. Kolor ten widnieje także w statucie Pabianickiego Towarzystwa Cyklistów, utworzonego przez pracowników Towarzystwa Akcyjnego Kindlera już w 1906 roku, a konkretnie 26 maja (co czyni tę organizację starszą od Cracovii i Wisły, ale nie starszym klubem piłkarskim, bo początkowo w Pabianicach uprawiano jedynie kolarstwo).

Formalnie początki sekcji futbolowej w PTC sięgają 1909 roku, gdy w statucie zarejestrowanym przez gubernię piotrkowską widnieje zapis, że Towarzystwo ma na celu uprawianie kolarstwa i piłki nożnej. Jak widzimy, pabianiczanie mają podobne początki do Łódzkiego Klubu Sportowego, zarejestrowanego w tym samym roku. Nie dotarłem do opisu genezy barw PTC, czy ich przyjęcie miało inny cel niż pragmatyczny, czyli uniknięcie zastrzeżeń przez carską administrację, co miało miejsce przy biało-czerwonych kolorach ŁKS… Na pewno obie organizacje posługiwały się herbem w formie flagi, ta z Pabianic została utrwalona na odznace wydanej w dwóch wersjach, jednej z ozdobnym listowiem i drugiej jego pozbawionej.

PTC Pabianice logo klubuSymbolem Pabianickiego Towarzystwa Cyklistów stał się jednak monogram – tu znowu podobieństwo do łódzkiej przeplatanki – tyle że w Pabianicach został osadzony na wyrazistej tarczy, z fioletowym pasem w lewy skos. Nie ma pewności od kiedy obowiązywał ten wzór. Został utrwalony na odznace upamiętniającej 30-lecie założenia, więc na pewno był oficjalnie używany już w dwudziestoleciu międzywojennym.

PTC Pabianice logo klubuCo ciekawe, istniały wówczas wersje różniące się górnym zakończeniem tarczy – na niektórych zawija się niczym róg kartki papieru, a na innych widać sam obrys zawinięty jak na muszli ślimaka.

Chociaż w nazwie pabianickiego towarzystwa widnieje „rowerowy” człon, to sekcją która zyskała z czasem największą popularność stała się futbolowa. Według Andrzeja Bogusza, PTC uczestniczył w nieoficjalnych Mistrzostwach Łodzi w 1916 roku, gdzie zajął II miejsce (za łódzkim Szturmem, ale przed Polonią i ŁTS). W 1920 roku łódzkie kluby założyły Łódzki Okręgowy Związek Piłki Nożnej, a dwa lata później PTC dołączył do rozgrywek organizowanych przezeń, rozpoczynając boje w B-klasie.

PTC Pabianice logo klubuDrużyna PTC w 1918 roku, Źródło: http://fioletowi.com/

W 1927 roku drużyna dołączyła do elity łódzkich klubów – awansując do A-klasy (w której występowała do wybuchu II wojny światowej, poza trzema sezonami, które pabianiczanie spędzili na niższym poziomie rozgrywek).

Największy sukces piłkarzy nastąpił już po II wojnie światowej, gdy wygrali łódzką A-klasę (w 1948 roku) i zyskali szansę awansu do ekstraklasy. Wówczas system eliminacji był dwuetapowy, a uczestnikom dawał szansę gry w I lub II lidze. W pierwszej fazie futboliści PTC rozegrali 6 meczów w ramach grupy IV, rywalizując z Gwardią Kielce, Ogniskiem Siedlce i białostockim KS Wici, jak zwała się wówczas Jagiellonia. Odnieśli 4 zwycięstwa, 1 mecz zremisowali i jeden przegrali (1-2 w Siedlcach), co dało awans do grupy finałowej eliminacji.

W grupie finałowej „fioletowi” mierzyli się z Lechią, Szombierkami Bytom (obie awansowały do Ekstraklasy), Radomiakiem i Skrą Częstochowa. Zajęli ostatnie miejsce, przegrywając wszystkie mecze, jednak zakwalifikowali się do nowo utworzonej II ligi.

PTC Pabianice logo klubuNa zapleczu ekstraklasy PTC rozegrał jedynie 18 meczów, kończąc rywalizację w grupie północnej na przedostatnim, 9. miejscu. Wespół z Ogniskiem Siedlce spadł wtedy z II ligi, nigdy już do niej nie wracając. Miano pierwszego klubu w mieście przejął wkrótce Włókniarz, który w 1967 roku awansował na drugi poziom rozgrywek. Dodajmy, że Siedlce czekały dłużej by tam powrócić, udało się po 65 latach, gdy Pogoń (dawne Ognisko) powróciła do II ligi w 2014 roku (noszącej już nazwę 1. Ligi).

Podczas reorganizacji sportu zespół „Fioletowych” miał trafić do ZS Gwardia, pod szyldem którego władze komunistyczne planowały zbudować silną drużynę w Łodzi. Odmowa członków PTC doprowadziła do likwidacji towarzystwa, a pabianiccy zawodnicy trafili do utworzonego tam koła zrzeszenia Ogniwo.

PTC Pabianice logo klubuOd 1954 roku drużyna występowała pod nazwą Sparta, pod którą awansowała do III ligi. Rok później przywrócono nazwę Pabianickie Towarzystwo Cyklistów, pod którą futboliści występują do dzisiaj (obecnie w łódzkiej okręgówce, czyli na szóstym poziomie rozgrywek).

PTC Pabianice logo klubuŹródło: http://fioletowi.com/

Pomimo braku większych sukcesów, pamięć o klubie wciąż trwa, obchodzone są kolejne jubileusze PTC, wydano publikacje z okazji 90-lecia (sekcji futbolowej) i 100-lecia towarzystwa. W ostatnią sobotę odbyła się gala z okazji 110. rocznicy założenia „Fioletowych”.

PTC Pabianice logo klubuJak widzimy na wyżej umieszczonych okładkach monografii, znak PTC ulegał ewolucji i trzeba przyznać, że długo nie był ujednolicony. Z czasem uproszczano rysunek tarczy, kształt liter, a obecny emblemat znacznie różni się od historycznych wzorów.

Opinia o logo
Decyzję o odświeżeniu herbu w XXI wieku należy uznać za zasadną, tyle, że wybrano zły kierunek. Zrezygnowano z oryginalnego zawijasa na tarczy (charakterystycznego dla PTC, ale też podobny znajdziemy na jednej z przedwojennych odznak warszawskiej Korony), litery stały się obłe, a ich kompozycja mniej czytelna. Zbędne wydają się cienie pod literami, nawet jeśli na przedwojennej odznace monogram był pięknie wyrzeźbiony, przy rekonstrukcji wektorowej logo oddanie faktury metalowego wzoru wydaje się zbędne.

Dodajmy, że na tymże przedwojennym wzorcu litery miały wyrazisty charakter, z mocnymi szeryfami, a na obecnym ich detale wyglądają na niedopracowane.

Historyczny znak PTC traktuję jako wartościowy, symbol długowiecznego klubu, pioniera polskiego sportu na ziemiach zaboru rosyjskiego i sądzę, że warto byłoby go przywrócić w pierwotnej formie upraszczając jedynie bordiurę.

PTC Pabianice herb klubu

Jak oceniasz obecny znak PTC?

  • 3 #poprawny (43%, 21 razy oceniany)
  • 2 #niedopracowany (31%, 15 razy oceniany)
  • 4 #wartościowy (24%, 12 razy oceniany)
  • 5 #doskonały (2%, 1 razy oceniany)
  • 1 #koszmarny (0%, 0 razy oceniany)

Ilość głosów: 49

Loading ... Loading ...


Ocena polskielogo.net:

Oryginalność

Czytelność

Precyzja wykonania

Liternictwo

Ponadczasowość formy


Średnia ocena: 3,0

Źródła:
[1] Andrzej Bogusz: Dawna Łódź sportowa 1824-1945; Łódź 2007

[2] http://fioletowi.futbolowo.pl/menu,2,8,historia.html
dostęp: 2016/12/05

[3] https://pl.wikipedia.org/wiki/Okr%C4%99gowe_ligi_polskie_w_pi%C5%82ce_no%C5%BCnej_(1947/1948)
dostęp: 2016/12/05