Ruch Chorzów herbNiebieska „R-ka” stała się znakiem rozpoznawczym jednego z najbardziej utytułowanych polskich klubów. I choć powszechnie Ruch kojarzony jest z Chorzowem, to pierwsze pięć „majstrów” wywalczył dla Wielkich Hajduk, następne trzy dla Unii, a pozostałe dla Batorego.


© Autor: Jakub Malicki

Pisząc o zasłużonych klubach dla polskiego sportu, jak Ruch Chorzów, łatwo wpaść w sidła wtórności i banalnej opowiastki. Wszak każdy kibic wie, że klub 14-krotnie wywalczył tytuł piłkarskiego Mistrza Polski, z czego pięć przed wybuchem II wojny światowej. W europejskich pucharach ćwierćfinał Pucharu Mistrzów (1974/75) oraz Pucharu UEFA (1973/74), a także finał Pucharu Intertoto (1998). Najlepszy strzelec Gerard Cieślik (177 goli), a najwięcej bramek w meczu – Ernest Wilimowski (10 goli przeciwko Union Touring).

Sukcesy dla Ruchu wywalczyły także piłkarki ręczne, które dziewięciokrotnie zdobywały Mistrzostwo Polski.

Jestem pewien, że także większość z Was byłaby w stanie naszkicować herb Ruchu, ale czy zastanawialiście się od kiedy ten znak tak wygląda? Jak zmieniał się przed laty i z którym herbem „Niebiescy” osiągnęli największe sukcesy? Poniższy tekst jest próbą uporządkowania losów znaku „Hajduckiego Klubu Sportowego”.

Historia znaku
Decyzją Polskiego Komisariatu Plebiscytowego założono w 1920 roku, w Wielkich Hajdukach (ówczesna Bismarkhütte), klub o nazwie Ruch (jako nawiązanie do ruchu narodowo-wyzwoleńczego*). Przyjęto niebiesko-białe barwy, symbolizujące wówczas Górny Śląsk.

Zaledwie po 3 latach istnienia, klub połączono z lokalnym rywalem, niemieckim Bismarckhütter Ballspiell Club, zmieniając nazwę na Ruch BBC Wielkie Hajduki. Po roku człon „BBC” usunięto z nazwy Ruchu. W 1933 roku klub zyskał patrona w postaci Huty Batory (dawna Bismarkhütte).

Ruch Wielkie Hajduki 1928Ruch Wielkie Hajduki w 1928 roku; Źródło: https://audiovis.nac.gov.pl/

Piłkarze „Niebieskich” szybko wznieśli się na szczyt, zdobywając cztery kolejne Mistrzostwa Polski (1933, 1934, 1935, 1936), a piąte w 1938 roku (w 1937 uznali wyższość Cracovii i Amatorskiego Klubu Sportowego).

Ruch Wielkie Hajduki 1928Już w latach międzywojennych klub używał emblematu, który w zbliżonym kształcie obowiązuje do dzisiejszych czasów.

Ruch Wielkie Hajduki herbTarcza o kształcie trójkąta równobocznego z zaokrąglonymi bokami, z kropką (tzw. środkową) w każdym narożniku, w centrum kompozycja liternicza zawierająca połączenie inicjałów „K”, „S” i „R” oraz nazwa klubu KS Ruch W. Hajduki i rok założenia. Istniało kilka wersji herbu, ta, którą opracowałem została zachowana na odznakach oraz m.in. na przedwojennej winiecie.

Ruch Wielkie Hajduki 1928Ruch Wielkie Hajduki, „R-ka” na bluzie bramkarza; Źródło: https://audiovis.nac.gov.pl/

W połowie lat 30-tych XX wieku Sejm Śląski podjął decyzję o włączeniu gminy Wielkie Hajduki do Królewskiej Huty, następnie przemianowano miasto na Chorzów, co nastąpiło w 1939 roku.

ZKS Unia-Ruch Chorzów herbPo II wojnie światowej reaktywowano Ruch, a w nazwie klubu i na znaku pojawił się człon „Chorzów Batory” (ponieważ tereny dawnych Wielkich Hajduk stały się dzielnicą o takiej nazwie). W 1948 Ruch stał się Związkowym Klubem Sportowym, z tego czasu pochodzi odznaka ZKS Ruch, o nieco jaśniejszym odcieniu niebieskiego niż na innych odznakach.

W marcu 1949 roku klub trafił do zrzeszenia Chemik, które po miesiącu połączono z Drzewiarzem i Leśnikiem, tworząc ZS Unia. Taką nazwę Ruch nosił do 1955 roku, gdy działacze zdecydowali o powrocie do historycznego miana. Dodać należy, że w latach 50-tych używano także nazwy ZKS Unia-Ruch Chorzów Batory, która widnieje choćby na odznace upamiętniającej 30-lecie klubu.

Ruch Chorzów herbPod koniec lat 50-tych Ruch posługiwał się znakiem podobnym do przedwojennego, który również występował w kilku wersjach. Przytoczyłem dwa znaki z białym wnętrzem tarczy, choć widziałem także proporczyk, na którym akronim „KSR” wypisany był białym liternictwem na niebieskim tle, w narożnikach zaś widniały gwiazdki zamiast kropek.

Ruch Chorzów herbW jubileuszowym, 1960 roku, znak przeszedł istotną zmianę, monogram „R” zastąpił akronim „KSR” widniejący wcześniej w środku tarczy. Także w tym okresie funkcjonowało kilka wersji znaku, niekiedy ze złotymi konturami każdego elementu (jak na odznace, na której metal stanowi granicę między kolorami). Charakterystycznym elementem z tego czasu był kształt „R-ki” – wpasowany w tarczę, z zaokrąglonym łukiem oczka monogramu. Co ciekawe, w narożnikach tarczy widniały gwiazdki typograficzne (asteryski).

Znak umieszczony powyżej (z prawej) funkcjonował na materiałach od lat 70-tych do 1995 roku. Forma znaku była ujednolicona, „R-ka” z prostą dolną kreską oczka, w narożnikach widniały kropki. Różnice na poszczególnych materiałach wynikały jedynie ze stosowania dodatkowego obrysu (złotego lub niebieskiego), bądź jego braku.

W 1989 roku Ruch wywalczył ostatnie – jak do tej pory – Mistrzostwo Polski, po czym zaczęły się kłopoty finansowe klubu. Co ciekawe drużyna rezerw (oficjalnie) Ruchu zagrała w finale Pucharu Polski w 1993 roku na Stadionie Śląskim, gdzie uległa GKS Katowice w rzutach karnych (w meczu padł wynik 1-1).

Ruch Chorzów herbPodczas sezonu 1992-93 pojawił się nowy znak klubu – dodano kreskę do „R-ki”, wyglądającą jak cień lub poruszenie. Zmiana ta dodała jakości znakowi, jako jeden z pierwszych polskich klubów, Ruch miał ujednolicony wzór herbu.

Odnotujmy, że znak ten przetrwał do dzisiaj, korekcie podlegał jedynie odcień niebieskiego (czasem błękitny, cyjanowy a nawet granatowy).

Na początku XX wieku klub borykał się z kłopotami finansowymi, po sezonie 2002/03 Ruch spadł do II ligi. Dwa następne sezony to walka o utrzymanie na zapleczu ekstraklasy (wygrane baraże ze Stalą Rzeszów w 2004 roku oraz Zniczem Pruszków w 2005 roku uchroniły chorzowskich piłkarzy przed spadkiem do III ligi). W tym czasie założono Sportową Spółkę Akcyjną i próbowano wrócić do ekstraklasy. Udało się to w 2007 roku, gdy Ruch zajął pierwsze miejsce w końcowej tabeli II ligi 2006/07.

Także w 2007 roku znak Ruchu przeszedł lifting – nadano mu efekt „trójwymiarowości”, poprzez zastosowanie wypełnienia tonalnego (gradientu) na niebieskich elementach znaku. Niestety poddano herb chwilowej modzie i w epoce mobile oraz minimalizmu wydaje się przestarzały.

Ocena znaku
W Chorzowie niepotrzebnie skomplikowali formę logo Ruchu, poddając się modzie na błyszczące znaki graficzne. Stąd negatywnie oceniam ten niby-efektowny wygląd obecnego logo, natomiast doceniam sam kształt znaku. Trójkątna tarcza z zaokrąglonymi narożnikami, z wkomponowaną „R-ką” stanowi unikalny symbol klubu. Podobną tarczę ma na przykład znak Gwiazdy Skrzyszów, jednak wygląda on jak nieudana podróbka znaku chorzowskiego klubu.

Mimo efektów „specjalnych” znak Ruchu jest zaskakująco czytelny w mniejszym rozmiarze (dla wysokości 60 px znikają tylko cienkie granatowe kontury). Nazwę klubu wypisano tłustym krojem Arial Black, który – choć mało ekskluzywny – pasuje do kompozycji emblematu.

Mogłaby być ocena wyższa, gdyby znak był płaski – np. wersja sprzed 2007 roku wydawała się bardziej uniwersalna i moim zdaniem znacznie lepsza.

Ruch Chorzów herb

Jak oceniasz obecny znak Ruchu Chorzów?

  • 5 #doskonały (32%, 6 razy oceniany)
  • 4 #wartościowy (32%, 6 razy oceniany)
  • 3 #poprawny (26%, 5 razy oceniany)
  • 2 #niedopracowany (11%, 2 razy oceniany)
  • 1 #koszmarny (0%, 0 razy oceniany)

Ilość głosów: 19

Loading ... Loading ...


Oryginalność

Czytelność

Precyzja wykonania

Liternictwo

Ponadczasowość formy


Średnia ocena: 3,8

*Andrzej Gowarzewski: Encyklopedia piłkarska FUJI, kolekcja klubów, tom I: Ruch Chorzów; Katowice 1995; Wydawnictwo GiA; Katowice 2000;
str. 12

**Andrzej Gowarzewski: Encyklopedia piłkarska FUJI, tom 25: Liga polska; O tytuł Mistrza Polski 1920-2000; Wydawnictwo GiA; Katowice 2000;