Wisłą Płock herbCała Polska kibicuje szczypiornistom w Mistrzostwach Europy. W kadrze reprezentacji występuje trzech graczy płockiej Wisły. Tamtejsi futboliści pozostają w cieniu piłkarzy ręcznych, choć także kilku zawodników zagrało w biało-czerwonych barwach.


© Autor: Jakub Malicki

Trzecie miasto województwa mazowieckiego, z populacją 122,5 tysiąca – Płock – znane jest głównie dzięki zakładom petrochemicznym. PKN Orlen SA to największa polska firma* oraz jeden z większych w Europie dystrybutorów paliw. Firma podejmuje liczne działania sponsoringowe, wspierając choćby miejscowy klub piłki ręcznej.

Czołowa polska drużyna szczypiorniaka, SPR Wisła Płock SA (Stowarzyszenie Piłki Ręcznej) to siedmiokrotny Mistrz Polski (1995, 2002, 2004, 2005, 2006, 2011), jedenastokrotny zdobywca Pucharu Polski. W kadrze reprezentacji piłki ręcznej na Euro 2016 występują: Adam Wiśniewski, Michał Daszek i Bartosz Konitz. W klubie grali także tacy szczypiorniści jak: Andrzej Marszałek, Mariusz Jurasik, Marcin Lijewski, Michał Zołoteńko.

Futboliści Wisły Płock mogą pochwalić się wywalczeniem Pucharu Polski w 2006 roku. Od 2010 roku klub piłkarski i szczypiorniaka są bytami niezależnymi, choć posługują się niemal identycznym logo. Prześledźmy historię zmian nazwy i znaku Wisły.

Historia znaku
Początki płockiego klubu sięgają 1947 roku, gdy utworzono KS Elektryczność. Zespół ten występował w niebiesko-białych strojach, a emblemat z monogramem „E” wyglądał jak znak zakładów energetycznych.

Wisła Płock herbReorganizacja sportu na wzór radziecki przyniosła zmiany także w Płocku. Zespół trafił do zrzeszenia Ogniwo (w 1950 roku), po pięciu latach zaś do ZS Sparta.

Wisłą Płock herbJak przy innych klubach, tak i tutaj umieszczam znaki zrzeszeń – choć muszę zastrzec, że różnią się one od wersji, widniejących w materiałach klubu (np. monografii Wisły). Znak Ogniwa ma tam wykoślawiony monogram „O”, a Sparty niepoprawne liternictwo (Times New Roman).

W 1955 roku zaczęto używać nazwy „WIsła”. W 1947 roku przyjęto miano Płocki Klub Sportowy „Wisła”, barwami klubu stały się: czerwony, żółty i niebieski (nawiązujące do flagi Płocka). Symbolem PKS Wisły (tutaj przytaczam znak opublikowany w monografii klubu) była tarcza przecięta w skos barwami klubu, a w głowicy widniał akronim „PKSW”.

Wisła Płock herbW 1963 roku klub zyskał potężnego sponsora – Mazowieckie Zakłady Rafineryjne i Petrochemiczne, a logo zakładów, zwane „petką” (zaprojektowane przez Witolda Surowieckiego) po raz pierwszy pojawiło się w herbie klubu. Emblemat KS Wisła został wydany na emaliowanych odznakach wykonanych przez Mennicę Państwową.**

W 1964 roku otwarto sekcję piłki ręcznej, a rok później przemianowano klub na ZKS Wisła (Zakładowy Klub Sportowy). Pojawił się wtedy charakterystyczny znak w pionowe niebiesko-białe pasy, do dzisiaj traktowany przez płockich kibiców jako ten najwłaściwszy (w 2012 roku podobny znak pojawił się na koszulkach piłkarzy Wisły – z okazji jubileuszu 65-lecia).

Wisła Płock herbEmblemat ten występował w kilku wersjach, m.in. wydany na odznace (po lewej) bez ozdobnego wieńca, częściej jednak (odznaki, proporczyki, sztandar) występował z ozdobnym wieńcem po lewej stronie (heraldycznie). Dodajmy, że wzór opracowany w 2012 roku posiadał czarne kontury, ale na dawnych pamiątkach były one złote.

W 1992 roku imię królowej polskich rzek zniknęło z nazwy klubu. Od 1 stycznia płoccy sportowcy występowali pod mianem ZKS Petrochemia Płock. Postanowiono zwiększyć ekspozycję marki zakładów, opracowano wówczas nowy herb klubu.

Wisła Płock herbZnak okazał się szczęśliwy, bowiem już w 1995 roku nadeszły pierwsze sukcesy klubu: szczypiorniści zdobyli pierwszy tytuł Mistrza Polski, a piłkarze debiutowali w ekstraklasie. W 1997 roku utworzono Sportową Spółkę Akcyjną w Płocku, także akronim SSA został dopisany do nazwy i emblematu.

Jak pisałem we wpisie o sponsoringu sportowym, nadanie klubowi nazwy sponsora jest ryzykowanym działaniem, zwykle prowadzącym do komplikacji wizerunkowych. Płock jest tego dobitnym przykładem, gdyż pod koniec XX wieku zakłady petrochemiczne przeszły rebranding, skutkiem czego zmianie musiała ulec nazwa i logo klubu.

Wisła Płock herbOd 1999 roku Petro, od 2001 roku Orlen – tak brzmiały nazwy płockiego klubu na przełomie stuleci, jak widzimy także herb klubu został zastąpiony logo sponsora. Szybko jednak podjęto słuszną decyzję o powrocie do historycznej nazwy klubu, od 2002 roku na piłkarskiej mapie Polski znowu występowała Wisła Płock.

Wisła Płock herbOstatnia zmiana (kosmetyczna) znaku miała miejsce w 2006 roku, gdy wskutek ustawy o sporcie kwalifikowanym (z 29 lipca 2005 roku) przemianowano Sportową Spółkę Akcyjną w Spółkę Akcyjną. Z logo Wisły został usunięty akronim SSA.

Na koniec dodajmy, że drużyna piłkarska w 2007 roku spadła z ekstraklasy (w sumie 9. sezonów w najwyższej polskiej lidze), a w 2008 roku właścicielem klubu zostało miasto. W 2010 sekcja piłki ręcznej została samodzielnym podmiotem (jako SPR Wisła Płock SA). Logo klubu szczypiorniaka różni się od piłkarskiego umieszczeniem akronimu SPR pod nazwą klubu.

Ocena znaku
W Płocku zadbano o symbolikę klubu, mimo że znak był zmieniany kilkakrotnie – poza nieszczęsnym brandingiem z lat 1999-2002 – był to emblemat oryginalny i charakterystyczny dla klubu. Logo z 2002 roku jest poprawnie wyrysowane, choć zawiera jedną wadę – liternictwo nazwy Wisła, które traci czytelność po przeskalowaniu znaku. Nietrafionym okazał się zabieg nałożenia niebieskiego napisu na niebiesko-biało-niebieskie pasy, dzielące tarczę w słup (i próba ratowania czytelności poprzez zastosowanie podwójnych konturów wokół liter).

Znak pozbawiony jest jakiegoś detalu, charakterystycznego dla miasta lub klubu. Jest to najprawdopodobniej skutek wcześniejszych perturbacji wizerunkowych, gdy „petka” musiała zniknąć z herbu, jako nieaktualny symbol sponsora. Podobnie jak w znaku toruńskiej Elany, tak i tutaj logo zakładu wbiło się w pamięć kibiców i jego usunięcie było niczym wyrwanie serca klubowemu emblematowi.

Oryginalność logo Wisły nie podlega wątpliwościom, tarcza – choć symetryczna – jest charakterystyczna dla „Nafciarzy”. Podobna używana jest przez Nadwiślana Górę, jednak wydaje się, że to inspiracja znakiem płockiego klubu.


Oryginalność

Czytelność

Precyzja wykonania

Liternictwo

Ponadczasowość formy


Średnia ocena: 3,2

*http://biznes.gazetaprawna.pl/artykuly/870859,orlen-najwieksza-polska-firma-wedlug-rzeczpospolitej.html
dostęp: 2016/01/20
**Andrzej Grabowski, Zbigniew Malinowski: Katalog odznak klubów sportowych Warszawy i okolic do 1975 roku; rok wydania 2010

str. 58

Podziękowania dla Bogdana Cisaka za pomoc w opracowaniu wpisu.