Widzew logo klubuZwyciężyli w plebiscycie „Mistrzowski znak 100-lecia”, więc nadszedł czas na prezentację nagrody. Przyjrzyjmy się ewolucji godła Widzewa, by wydobyć esencję z tego niebanalnego, ale i skomplikowanego znaku.


© Autor: Jakub Malicki

Jeśli miałbym scharakteryzować w kilku słowach emblemat Widzewa, napisałbym – unikatowy, przepełniony symboliką, a przez to skomplikowany. Co więcej, w całej tej złożoności formy znaku, każdy element ma swoje znaczenie i w przypadku chęci jego uproszczenia, należy zmierzyć się z dylematem – czy odjąć treści kosztem rozpoznawalności, ale z korzyścią dla czytelności znaku, czy pozostawić wszystkie komponenty, poprawiając jedynie ich detale?

W moim odczuciu, emblemat Widzewa nie straci swego unikalnego charakteru, jeśli zostanie zachowana jego otwarta forma (brak tarczy w tle), a także utrwalone historycznie komponenty – flaga, pochodnia, wieniec laurowy oraz akronim „RTS”. Dla widzewskiej społeczności wyróżnikiem jest także rok 1910 wypisany nad wieńcem, nawiązujący do powstania Towarzystwa Miłośników Rozwoju Fizycznego, czyli drużyny traktowanej jako protoplastę klubu, lecz przez kilku znanych badaczy historii sportu – jak Andrzej Bogusz, Andrzej Gowarzewski czy Janusz Kukulski – kontynuacja ta bywała kontestowana. Po prawdzie, do lat 60-tych XX w. także w klubie świętowano okrągłe jubileusze w odniesieniu do roku 1922, czego dowodzi choćby odznaka X-lecia, wydana w 1932 roku, której zdjęcie znajdziecie poniżej.

Widzew logo klubu

Jak zauważycie, wzór ten zawiera symbole, które przetrwały w znaku Widzewa do dzisiaj, lecz ich konstrukcja różni się w kilku detalach. Przyjrzyjmy się więc pierwszemu znakowi Robotniczego Towarzystwa Sportowego „Widzew”.


Historyczny znak Widzewa

Niemałym utrudnieniem przy analizie emblematu Widzewa jest brak źródeł opisujących jego genezę, co skutkuje koniecznością interpretacji znaczenia poszczególnych komponentów.

Widzew logo klubu

Wieniec laurowo-dębowy – symbol wywodzący się ze starożytnej Grecji i Rzymu. Wieńcem wawrzynowym dekorowano zwycięzców igrzysk olimpijskich, stąd można uznać, że symbolizuje zwycięstwo i wybitne osiągnięcia. Dla twórców Widzewa wieniec mógł być wyrazem aspiracji, swoistym talizmanem do zwyciężania, a nie tylko elementem ozdobnym, wobec braku tarczy.

Pochodnia służyła do rozświetlania drogi w ciemnościach, symbolizowała także postęp i przekazanie tradycji – w sztafecie biegaczy z ogniem olimpijskim. Odbieram ten symbol w godle Widzewa jako wyraz chęci rozpowszechnienia socjalistycznych idei przez twórców klubu oraz agregat sportowej społeczności.

Sztanga lub poprzeczka – element, na którym rozpościera się flaga w znaku Widzewa. Przypomina gryf z kulistymi obciążnikami, jaki znajdziemy na dawnych fotografiach zawodników uprawiających ciężką atletykę. Jest to element trzymający całą konstrukcję godła Widzewa, symbolizuje siłę, jaka powinna cechować sportowca-zwycięzcę. Nie przypominam sobie innych znaków sportowych, w których ten element połączono z wieńcem.

Flaga – w barwach czerwono-biało-czerwonych z akronimem „RTS”, czyli wyróżnik widzewskiej tożsamości. Czerwień nawiązuje do ruchu robotniczego – klub został założony w 1922 r. przez działaczy związanych z Polską Partią Socjalistyczną – i nieprzypadkowo jest wymieniana jako pierwsza składowa barw Widzewa.

Widzew logo klubuŹródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe

Emblemat ten był używany do czasu reorganizacji sportu na wzór radziecki, o czym świadczą choćby fotografie zawodników z naszywką na koszulach i odznaki. Zachowały się też winiety papeterii ze wzorem, na bazie którego narysowałem wersję widoczną powyżej.


Korekta znaku w trakcie odwilży

U progu lat 60-tych działacze komunistyczni postanowili uświetnić 55. rocznicę rewolucji robotniczej, łącząc ją z uroczystościami jubileuszowymi RTS Widzew. W 1960 r. po raz pierwszy świętowano okrągły jubileusz klubu, odnoszący się do roku 1910. Zmieniono także emblemat, który różnił się od przedwojennego kilkoma detalami – napis Widzew został przeniesiony ze sztangi na flagę, która miała dwa pola (białe i czerwone), a wieniec był symetryczny (wawrzynowy, bez liści dębowych).

Widzew logo klubu

W kolejnych latach znak reprodukowany był w nieco zmienionej formie, w zależności od materiałów, widać różnice w rysunku wieńca na proporczykach, odznakach, biletach i programach meczowych. Dopiero w latach 80-tych uzyskał formę zbliżoną do obecnie obowiązującej. Zauważmy, że na każdej wersji rok 1910 wypisany był nad wieńcem, a nazwa klubu pod kątem na fladze. Kompozycja taka może kojarzyć się z łódką i nawiązaniem do nazwy miasta – choć w herbie Łodzi nie miała nigdy żagla.

Widzew logo klubu

Znak widoczny w prawym dolnym rogu jest używany do dzisiaj – choć pamiętajmy, że w okresie od lipca 2015 do kwietnia 2016 trwał spór stowarzyszenia Reaktywacja Tradycji Sportowych Widzew Łódź z syndykiem masy upadłościowej spółki KS Widzew Łódź SA o prawa do używania znaku. Jak się okazało, likwidowany podmiot nie nabył wcześniej praw do godła od RTS i nowe stowarzyszenie może go używać.


Aktualny znak Widzewa

Emblemat używany przez bankruta był zresztą skażony gradientami, jawił się jako kiczowy (poniżej z lewej). Zwróćmy uwagę na dolne listki laurowe, które pozbawiono „oczek”, co w kontekście ewolucji znaku było rzeczą niespotykaną w przeszłości.

Widzew logo klubuEmblemat widoczny po prawej jest wersją oficjalnie używaną przez klub. I w moim odczuciu, znak taki może funkcjonować bez większej korekty, choć w pomniejszeniu traci swoje walory – napisy na fladze gubią czytelność, a listki wieńca zlewają się w złotą obręcz. Również liternictwo znaku nie jest idealnie skomponowane – proporcje między nazwą a rokiem założenia są zaburzone, a zastosowanie dwóch bezszeryfowych krojów pisma o różnym charakterze – nietrafione. Pochodnia powinna być podniesiona lekko do góry, gdyż teraz wygląda na przypadkowo ułożoną – burzy symetrię względem dolnej części flagi i zostawia za dużo przestrzeni w centralnym miejscu godła.


Autorska propozycja znaku Widzewa

W konkursie „Mistrzowski znak 100-lecia” złożyłem deklarację, że opublikuję autorską wersję znaku zwycięskiego klubu. Przyznam, że spośród wszystkich uczestników, to znak Widzewa stanowił największe wyzwanie. Jak wspomniałem we wstępie, jest to bardzo charakterystyczny emblemat, z 96-letnią historią. Oczywiście mógłbym zaproponować Widzewowi kilka prostszych kompozycji, opartych choćby na monogramie „RTS” lub fladze, ale postanowiłem zmierzyć się z oficjalnym znakiem. Uprościć i wydobyć esencję z pierwotnego wzoru.

Widzew logo klubuW projekcie połączyłem atrybuty przedwojennego godła – czerwono-biało-czerwoną flagę z akronimem „RTS” – z komponentami charakterystycznymi dla aktualnej wersji, tj. rokiem 1910 i symetrycznym wieńcem.

Widzew logo klubu

W moim przekonaniu, emblemat nie musi zawierać nazwy „Widzew”, gdyż jest wystarczająco rozpoznawalny bez niej. Ponadto, napis ten wciśnięty na czerwonym polu staje się nieczytelny w mniejszych rozmiarach. Flaga powinna być w barwach klubu, a nie biało-czerwona, jak u lokalnego rywala. Długo zastanawiałem się, czy zostawić rok założenia w autorskim projekcie, ale zrozumiałem, że 1910 jest świadectwem widzewskiej tożsamości, nawet jeśli niewystarczająco udokumentowany. Oczywiście sympatycy klubu mają wiele argumentów potwierdzających związki RTS z TMRF, lecz w polskich warunkach określanie dat założycielskich klubów jest często kwestią subiektywną, bo trudno o jednolitą metodologię wobec zaborczego dziedzictwa i losów wojennych najstarszych podmiotów sportowych.

Zapraszam do pozostawienia komentarza pod wpisem, jestem niezmiernie ciekaw czy godło Widzewa kojarzy Wam się z cechami, które wymieniłem w powyższej interpretacji.


Źródła:
Encyklopedia Piłkarska FUJI pod red. A. Gowarzewskiego, tom 5: Widzew oraz dawni łódzcy ligowcy
A. Bogusz: Dawna Łódź sportowa 1824-1945, Łódź 2007