„Rebranding-2018”
W drugiej części podsumowania rebrandingów z 2018 r. zajrzymy w głąb Polski. Znajdziecie także przykłady udanych zmian znaków przez angielskie kluby oraz inspirujący rebranding kanadyjskiej federacji wioślarskiej.


© Autor: Jakub Malicki

2018 był kolejnym rokiem, w którym kluby sportowe – również w Polsce – dostrzegły konieczność dostosowania swoich znaków do realiów cyfrowych. Co prawda nie doszło do rebrandingu żadnego zespołu Lotto Ekstraklasy, ale trzy kluby, które dawniej występowały w elicie, odważyły się na zmianę.

W poprzednim wpisie przyjrzeliśmy się nowym znakom, stworzonym zgodnie z tendencjami minimalistycznymi lub w stylu ilustracyjnym, niczym amerykański z lat 90. W każdym z omówionych przypadków zmiana była radykalna i niekiedy kontestowana przez kibiców vide Leeds czy Barcelona. W drugiej części opracowania znajdziecie opis nowych herbów, opracowanych na bazie historycznych wzorów. W terminologii brandingowej takie zmiany określa się mianem odświeżenia znaku lub liftingu. Poza tym, zebrałem także bardziej odważne zmiany znaków, które przeprowadziły kluby z niższych klas rozgrywkowych.

Jeśli szukać kraju, w którym znaki sportowe klubów, nawet tych z niższych lig, pełnią rolę kulturotwórczą, powstają w oparciu o symbolikę miejsca i kanony estetyczne, niedoścignionym wzorem jest Wielka Brytania. W zeszłym roku ukazała się książką „The Beautiful Badges”, dzięki której możemy poznać genezę symboli wielu brytyjskich klubów piłkarskich i zrozumieć, dlaczego fantom z Leeds był skazany na porażkę, podobnie jak smok w Cardiff kilka lat temu.


Urodzinowa zmiana

W 2018 roku znajdziemy jednak przykłady udanych rebrandingów wdrożonych przez brytyjskie kluby piłkarskie. Co ciekawe, nowe znaki zostały zaprezentowane przy okazji świętowania okrągłych jubileuszów klubów.

„OxfordWystępujący w League One, Oxford United zaprezentował zmieniony herb z okazji 125. urodzin. W nowym znaku pojawiła się żółta tarcza, nawiązująca do najstarszego herbu klubu. Zmiana warta pochwały, bowiem głowa byka (a raczej wołu) pozbawiona tarczy wyglądała jak nieudana przeróbka kultowego logo Chicago Bulls…

„PortsmouthW emblemacie innej drużyny z League One, również pojawiła się dodatkowa tarcza. Zmiana emblematu Portsmouth FC w 120. roku istnienia wydaje się kosmetyczna, a jednak przywrócono okrągłą tarczę po kilkudziesięciu latach stosowania emblematu przypominającego polski herb szlachecki – Leliwę. Szkoda, że rok założenia wciśnięto pod półksiężyc, a nie np. na niebieski otok, gdyż teraz jest trudny do odczytania na mniejszym rozmiarze znaku.

„EdinburghStolica Szkocji kojarzy się kibicom piłkarskim z takimi klubami, jak Heart of Midlothian FC lub Hibernian FC, ale w tym roku warto było odwiedzić tamtejszego 4-ligowca. Niewielki Edinburgh City FC obchodził bowiem jubileusz 90-lecia i z tej okazji odświeżył swój herb.
W nowym znaku odwrócono kolory względem tonacji poprzedniego i dodano złote obrysy tarczy. Całość bardziej czytelna, lecz mniej charakterystyczna. Tajemnicą pozostaje gwiazdka umieszczona nad bramą zamku…

„PogońW krakowskich Skotnikach świętowali w tym roku 70-lecie założenia klubu o nazwie „Pogoń”. Przy okazji właściciele klubu zdecydowali się na rebranding i podkreślenie związków z miastem. Dlatego zmieniono nazwę na Pogoń Kraków oraz zdecydowano o dodaniu sylwetki smoka do herbu klubu. Dostałem zlecenie wykonania projektu nowego emblematu, który miał być jednak możliwe blisko wcześniejszego wzoru, tj. zawierać podobną tarczę do herbu Pogoni Skotniki. W projekcie nawiązałem do starszej odznaki klubu, na której widniał czarny pas pomiędzy błękitnym i białym polem tarczy. Sylwetkę smoka wpasowałem w pole błękitne, rysując ją w prosty sposób by utrzymać czytelność znaku w mniejszych rozmiarach.

„ŁKSOd kilku lat marketingowcy Łódzkiego Klubu Sportowego dbają o świadomość historyczną swoich kibiców, o czym warto wspomnieć i pochwalić. W roku jubileuszu 110-lecia postanowili używać przedwojennego wzoru „przeplatanki”. Nie byłoby w tym nic dziwnego, gdyby nie zastosowali kopii znaku, który udostępniłem im blisko trzy lata temu w celu przygotowania okolicznościowej grafiki do social mediów. Niestety nikt nie zapytał o zgodę na użycie znaku w brandingu jubileuszowym, choć monogram ten – z charakterystyczną poprzeczką „Ł” – jest moją interpretacją jednego z historycznych wzorów, a nie dokładnym jego odwzorowaniem (wobec marnej jakości źródła).


Tradycja najważniejsza

W Nowym Sączu nie czekali na 110. urodziny, po spadku z Ekstraklasy nowe władze klubu postanowiły przeprowadzić rebranding.

„SandecjaPoprzedni herb należał do największych osobliwości graficznych wśród drużyn uczestniczących w ogólnopolskich rozgrywkach, więc celem rebrandingu był powrót do znaku bardziej utrwalonego historycznie – emblematu KKS Sandecja. Dostałem zadanie wyrysowania znaku, a dwie wybrane propozycje zostały poddane pod głosowanie kibiców na fanpage. Projekty różniły się kolorem bordiury tarczy (jeden zawierał złote obramowanie) i liternictwem. Wygrał wzór monochromatyczny, a więc najbardziej zbliżony do historycznego. Oprócz herbu, przygotowałem także księgę znaku z szablonami materiałów CI.

„OdraW listopadzie Sandecja podejmowała Odrę Opole w meczu 19. kolejki Fortuna 1. Ligi. W meczu dwóch drużyn, których wykonałem lifting herbów, zwyciężyli „Bianconeri” (2-0). Nad znakiem opolan pracowałem już w 2017 r., lecz oficjalnie został zaprezentowany w lutym zeszłego roku. Zmiany herbu były kosmetyczne, dotyczyły kształtu tarczy, ujednolicenia skosów i kolorów oraz wyrysowania godła Opola w sposób bardziej uniwersalny.

„OdraNiedługo po publikacji znaku opolan, dostałem zapytanie z Wodzisławia Śląskiego o możliwość odświeżenia znaku Odry. Tutaj herb był znacznie bardziej skomplikowany, ale działacze klubu nie chcieli rewolucji. Wszystkie elementy z historycznego znaku miały zostać utrzymane, mogłem jedynie nadać im bardziej współczesną i czytelną formę. Dodatkowo klub otrzymał księgę znaku i szablony podstawowych materiałów wizerunkowych.

„KabelPo 17 latach nieobecności na piłkarskich boiskach, do Krakowa powrócił klub o nazwie „Kabel”. W latach 90-tych drużyna z Podgórza pogrywała w III lidze, lecz na początku XXI wieku KS Kabel został zlikwidowany. W oparciu o Futbolową Ligę Szóstek postanowiono wskrzesić nazwę zespołu znanego w Krakowie, a ja dostałem zlecenie zaprojektowania herbu klubu. Przygotowałem 3 propozycje, które zostały poddane pod głosowanie kibiców na fanpage. Zwyciężył projekt najbardziej zbliżony do znaku Kabla z lat 90-tych, co świadczy, że wśród fanów klubu sentyment odgrywa znaczącą rolę. Uprzedzając ewentualne pytania, rysunek piłki w znaku Kabla nawiązuje do przedwojennej futbolówki, a nie siatkówki – podobnie jak w herbie Barcelony.

„ZąbkoviaZnacznie krócej od krakowian, na powrót swojego klubu czekali w Ząbkach. MKS Dolcan został wycofany z rozgrywek I ligi na przełomie 2015/16 roku. Pół roku później wznowił grę w IV lidze, w której występuje do dzisiaj. Utrzymano nazwę „Dolcan”, choć sponsor – deweloper – ogłosił upadłość. Przed obecnym sezonem zmieniono nazwę na Miejski Klub Sportowy „Ząbkovia” , która odnosi się do historycznego miana klubu. Korekcie uległ także herb, co ciekawe nad nazwą zostawiono czerwony daszek, nawiązujący do logo dawnego sponsora.

„StoczniaW latach 80-tych szczecińscy siatkarze należeli do najlepszych w kraju. Drużyna Stali Stocznia nie schodziła z podium mistrzostw Polski w okresie 1984-89, dwukrotnie wygrywając rozgrywki. W latach 90-tych nastąpił rozbrat ze sponsorem, zmieniono nazwę na Morze Szczecin, potem dodano człon „Solo”, następnie „Bosman” i w końcu „Bałtyk”. Pod koniec XX w. wywalczyli jeszcze dwa medale MP, następnie spadli do I ligi. W 2014 roku utworzono w Szczecinie klub siatkarski o nazwie „Espadon”, który dwa lata później awansował do Plus Ligi. W zeszłym roku Espadon zmienił nazwę na KPS Stocznia, nawiązując do wielkiej drużyny z lat 80-tych, przywrócono także historyczny znak klubu z charakterystycznym gryfem. Drużyna została wzmocniona m.in. Bartoszem Kurkiem, siatkarskim Mistrzem Świata w 2018 roku i najlepszym polskim sportowcem w 84. Plebiscycie Przeglądu Sportowego. W klubie nie będą jednak świętować sukcesu swojego zawodnika, bowiem z powodu problemów finansowych działacze rozwiązali zespół i wycofali Stocznię z rozgrywek PlusLigi w połowie grudnia. W Szczecinie smutek, a w Warszawie… Radość również zmieniła znak.


Niedościgniona Kanada

Wcześniejszy herb PKS Radość Warszawa wyglądał jak kolaż tarczy Celticu Glagow z kanadyjskim „Maple Leaf”.

„PKSEmblemat zaprezentowany we wrześniu ma bardziej przejrzystą kompozycję, dobrym pomysłem było także zastosowanie mocniej rozświetlonego kroju pisma. Na otoku pojawiły się symbole prawdopodobnie nawiązujące do herbu dzielnicy Wawer – czyli cegły i dębowy listek, którymi zastąpiono motyw skopiowany wcześniej z logo Celtic FC.

„RowingJeden z najpiękniejszych znaków sportowych, które zaprezentowano w zeszłym roku, należy do kanadyjskiej federacji wioślarskiej. Pomysł z wpasowaniem łodzi w Liść Klonowy uważam za wyśmienity, a ograniczenie kolorów do ascetycznej, czerwono-białej tonacji, wydobywa piękno z tej kompozycji. Logotyp prezentuje się nieco słabiej od piktogramu, w moim odczuciu z lewej strony kompozycja „R”, „C”, „A’ gubi harmonię, a krój pisma (grotesk) jest obecnie nadużywany w brandingu. Niemniej rebranding wart pochwały, ale też rekomendacja kierunku dla polskich związków sportowych, a szczególnie wioślarskiego…

„PZTWKilka tygodni przed publikacją kanadyjskiego znaku, zaprezentowano wyniki konkursu na logo Polskiego Związku Towarzystw Wioślarskich. Konkurs przeprowadzono jawnie, w jednym z portali, do którego użytkownicy mogli przesyłać swoje propozycje. Jak to w takiej formule bywa, poziom prac był bardzo zróżnicowany, z przewagą amatorskich realizacji. Kilka projektów jednak mogło się podobać (udostępnili wszystkie online), lecz jury wybrało znak dziwaczny i miałki od strony koncepcyjnej. Mnie skojarzył się z sylwetką wioślarza… w kaftanie z długimi rękawami, ale raczej intencją władz PZTW nie było zaproszenie nas do szpitala psychiatrycznego…? Nie wykorzystano szansy promocji związku, którą dawał rebranding na 100-lecie zwiążku. Zresztą po konkursie wciąż PZTW używa starego godła.


Logo za kolację w restauracji…

W marcu władze Piasta Strzelce Opolskie ogłosiły, za pośrednictwem swojej strony internetowej, konkurs na nowe logo klubu. Uznali, że czas pozbyć się „Kulfona”. Autor wybranej pracy mógł liczyć na „romantyczną kolację” dla dwóch osób w miejscowej restauracji, całoroczny karnet na mecze Piasta oraz klubowe gadżety.
„Piast
Nie wiemy, czy zwycięzca został ugoszczony równie fantazyjnym posiłkiem, jak jego dzieło, choć jeśli tak było, pewnie do dzisiaj leczy się z niestrawności… Jury wybrało herb (spośród 6 nadesłanych projektów) z wyszczerbionym orłem, w pozie dynamicznej, z pochyłym liternictwem, na symetrycznej, statycznej tarczy z koroną. Eklektyzm? Nie tym razem, bardziej bigos graficzny niczym budyń zalany fasolką po bretońsku, ale co kto lubi…


… lub kolejkę w „Ulubionej”?

Ze zmianą znaku drużyny piłkarskiej lepiej poradzili sobie w znanym warszawskim barze „Ulubiona”.

„BarHerb drużyny barowo-pucharowej jest majstersztykiem w dziedzinie użyteczności projektu. Bez zbędnych dodatków może zostać wykorzystany jako podkładka pod piwo, w dodatku zawiera obietnicę wspólnej zabawy i świętego spokoju, gdy organizm jej uczestnika upomni się o sen. „Grassroots marketing” wykraczający daleko poza świat Twittera, aż chciałoby się spróbować słynnej wódki po 2 złote na Nowym Świecie!


Eksperymenty graficzne

Obietnicę szampańskiej zabawy zawierał również znak KTS Weszło, nowego klubu na piłkarskiej mapie Warszawy. Jednak chwilę przed startem rozgrywek klasy B, weszlacy spoważnieli i zaprezentowali logo w stylistyce kojarzącej się z e-sportem.

„KTSMonogramy w futbolu funkcjonują co najmniej od 100 lat, jednak ten wyróżnia się żółtymi gradiencikami, imitującymi przestrzenność formy. Wygląda jakby prezes stanął nad grafikiem i widząc płaski znak, sugerował, żeby zrobić go bardziej „nowoczesnym”. Na koszulkach drużyny widnieje jednak wersja monochromatyczna, która zwolennikom minimalizmu powinna bardziej przypaść do gustu.

„KSPróbę połączenia tzw. „nowoczesności” z klasyką znajdziemy także w podwarszawskich Łomiankach. W trakcie obchodów 25-lecia klubu (kolejny znak urodzinowy w tym zestawieniu) zaprezentowano twór łączący symetryczną tarczę i odpowiednio wygięty napis w głowicy z dziwacznym inicjałem, wkomponowanym w pasiaste pole. Nasuwa się pytanie, dlaczego zestawiono kompletnie nie pasujące do siebie elementy, w dodatku nałożono gradient na „Ł”, który sprawia wrażenie przybrudzenia fragmentu logo, bo przecież nie głębi.

„UniversumKlub z krakowskiego Płaszowa zaprezentował podczas wakacji nowy znak, oparty na mocnym inicjale „U”. Forma glifu może kojarzyć się z rewolucyjnym logo Juventusu, lecz tutaj przecięto ją niebieskim kształtem z dodatkowymi, nieczytelnymi treściami. Dopiero w powiększeniu znaku widzimy piłeczkę w inwersji, rok założenia i akronim. Toporny niczym rzeczywistość klasy B…

„TSJeszcze dalej pomknęła „artystyczna” wizja twórcy logo drużyny TS Przylep, które łamie wszelkie kanony estetyczne i funkcjonalne. W kategorii klops roku, obrazek ten mógłby rywalizować jedynie z wyszczerbionym orłem ze Strzelców Opolskich.

„NidzicaŚwiętokrzyskie Dobiesławice również przeżyły zmianę logo miejscowego klubu. Niby klasyczne i monochromatyczne, ale jednak straszne… i nie mam tu na myśli duszków widniejących na czarnym polu tarczy, a całą kompozycję tarczy i niedopasowane liternictwo.

„FotoLKS Foto-Higiena Gać często pojawia się w konkursach na najśmieszniejszą nazwę klubu piłkarskiego. Logo dolnośląskiego trzecioligowca również rzuca się w oczy, poprzez pstrokate zestawienie kolorystyczne i poziom skomplikowania formy. Na okrągłej tarczy pasy lecą w pionie, na wewnętrznej – prostopadle. Do tego malutki symbol piłki z piorunem (do niedawna w nazwie widniał człon „Błyskawica”) a napisy – choć bardziej czytelne niż na poprzednim wzorze – wciąż wymagają użycia lupki w programie graficznym.


Promyk nadziei z Niechanowa

Działacze Rawii Rawicz postawili na klasykę… prosta tarcza, podzielona na trzy pola i napis dopasowany znacznie zgrabniej niż w znaku Nidzicy Dobiesławice. Żeby nie było zbyt nudno, pojawił się jeszcze niewielki złoty misiu, pokolorowany symbol miasta, nieśmiało umieszony pomiędzy dużą piłką a napisami. Niby wszystko poprawne, ale szkoda rezygnacji z tej oryginalnej tarczy starego herbu…

„RawiaW Rawiczu dodali miejskiego niedźwiadka do znaku klubu, a Sopocie zrezygnowali z symbolu miasta – mewy. Pod względem wizualnym nowy herb Ogniwa stanowi marketingowy krok w przód, jest bardziej czytelny i oryginalny, choć pod względem kreatywnym, daleko mu do logo Pelikana Niechanowo.

„OgniwoPodczas wakacji, w niewielkiej gminie z powiatu gnieźnieńskiego podarowali nam promyk nadziei – pokazali, że w niższych ligach można mieć atrakcyjny wizualnie herb.

Pelikan Niechanowo logo 2018Chwilę przed publikacją nowego znaku Pelikana, dostałem wiadomość ze wstępnymi propozycjami znaku i wybrany projekt od razu rzucił się w oczy. Fantastycznie, że niewielkie kluby doceniają znaczenie swojego znaku oraz korzyści płynące z aktywności w mediach społecznościowych.

„PiasekJednym z pionierów „grassroots marketingu” (określenie zapożyczyłem od Grzegorza Kity) jest drużyna z malowniczego Potworowa, o której mogliście przeczytać na początku zeszłego roku. Przy okazji wpisu, dokonałem kosmetycznego liftingu znaku Piaska, poprawiając napis na skosie, który stworzyłem 14 lat temu.

„WorldNa koniec naszej wędrówki po znakach wprowadzonych w 2018 roku, warto spojrzeć na logo tegorocznych Mistrzostw Świata U-20, które odbędą się w Tychach i Bielsku-Białej. Logo zaprezentowane w grudniu, zostało opracowane według schematu przyjętego przez FIFA – na konstrukcji trofeum nałożono elementy charakterystyczne dla danego kraju. Jak pewnie zauważyliście, znowu Polska kojarzona jest z kwiatami, podobnie jak przez autora znaku Euro 2012. Niech to będzie więc symbol kolorowych perspektyw naszego kraju, również w dziedzinie znaków sportowych. Jest wciąż wiele do zrobienia w zakresie estetyki znaków, podobnie jak marketingu sportowego, jednak bez inwestycji klubów w ten dział, polski sport nie rozwinie się na miarę tego krokusa z logo młodzieżowego Mundialu.

„Rebranding-2018”

Jeśli w artykułach brakuje klubu, który zmienił znak w 2018 roku, proszę o informację w komentarzach. Zapraszam także działaczy klubów niepewnych co do jakości swojego znaku do konsultacji – piszcie na adres info (at) polskielogo.net Zawsze chętnie pomogę!